Ayrılıkçı Liderlikten Devlet başkanlığına Yükselen TALABANİ Öldü..

KYB lideri Celal Talabani’nin devlet başkanı seçilmesiyle Irak ve Arap ülkeleri tarihinde ilk kez bir Iraklı Kürt, devlet başkanlığına seçilmiş oldu. Öylece; 30 yıllık bir mücadelenin sonunda; Talabani, ABD ile yaptığı işbirliğinin neticesinde Irak devlet başkanlığı makamına oturmuş oldu.

Arap ve Kürtlerin anlaşmaları sonucu; Devlet Başkanlığı Kürtlere, Başbakanlık Arap Şiilere bırakıldı.Bu anlaşma sonucu Irak Meclis’inin kararı ile Irak Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Celal Talabani yeni dönemin ilk Cumhurbaşkanı olarak devlet başkanlığı koltuğuna oturmayı başardı. Yeni dünya düzeni açısından söz konusu gelişmenin simgesel bir anlamı olduğu açık. Gelişme üzerine Talabani portresinin çıkarılması artık elzem oldu. Bu portre çalışması Talabani’nin yıllardan bu yana verdiği mücadelenin yanı sıra, bir nevi Kuzey Irak’taki Kürt oluşumunun da bir siluetini vermeyi hedeflemektedir.

Irak’taki Kürt hareketleri 2. Dünya Savaşı öncesi 1938 yılları civarında Molla Mustafa Barzani ile başlar. Bir süre sonra verdiği mücadelenin başarısızlığını fark edecek olan Barzani, bu dönemde aşiretinden 3.000 kişiyi de yanına alarak Rusya’ya sığınmış ve Ruslarla birlikte Almanlara karşı savaşmıştır. Barzani’ye bu dönemde ‘Rus Generali’ rütbesi verilmiştir.

Savaşın bitmesinden kısa bir süre sonra 1946 yılında İran’ın Kürtlerle meskun (Mahabat) bölgesinde Rusların da yardımı ile bir Kürt devleti kurulurken, devlet başkanlığına Kadı Ahmet getirildi. Ne var ki bu devletin ömrü ancak 6 ay devam edebilmiş, Rusların yardımını çekmesi üzerine İran bölgeyi işgal etmiş, Kadı Ahmet ve 12 arkadaşı idam edilmiştir. Böylece ilk Kürt hareketi daha doğmadan ölümle karşı karşıya kalmış ve Barzani de 2. kez Rusya’ya kaçmak zorunda kalmıştı.

1958 yılına kadar Rusya’da kalan Barzani, Irak Devrim Hareketi’nin çıkardığı af üzerine ülkesine döndü. Abdulkerim Kasım, bu af ile hususen Barzani’nin dönmesini istiyordu. İstediği de oldu. Rusya’da bulunan Barzani taraftarı Kürtler geri gelerek Bağdat’ta iskan edilmiş, Barzani de Bağdat’a yerleştirilmişti. Daha önce Rusya’ya gitmeyen Barzani aşiretinin bir kısım mensupları ile yine bir Kürt aşireti olan Zibari’ler arasında zaman zaman çarpışmalar meydana geliyordu. Barzani, Abdulkerim Kasım’dan izin alarak bu anlaşmazlıkları önlemek üzere Kuzey Irak’a gitti, oraya yerleşti. Bu sırada yıl 1959’u bulmuştu. Irak’taki demokratik hareketler de bu sırada oluşmaya başladı. Celal Talabani’nin çıkışı işte bu dönemlere rastlamaktadır.

Avukat Celal’i aşireti desteklemedi

Celal Talabani, Bağdat Hukuk Fakültesi’ni birincilikle bitirmiş, meşhur bir avukattı. Siyasetle yakından ilgilenen, yaptığı çalışmalar sonucunda Demokratik Kürdistan Partisi’ni kuran Talabani zor koşullar altında çeşitli stratejiler izlemiş, başarılı olmanın tüm yollarını denemeye çalışmıştır. Celal Talabani, ‘Talabani’ aşiretindedir. Bu aşiret bölgede Sünni gelenekten gelen, tasavvufi eğilimleri olan bir aşiret olarak bilinmektedir. Talabani’nin sosyalist ve ırkçı görüşleri bu nedenle bu aşiret tarafından hiçbir zaman kabul edilmedi, aşireti Talabani’ye umduğu desteği vermekten imtina edecekti. Esasen Talabani bir süre sonra demokratik yolla muvaffakiyet sağlayamayacağını anladığından, Irak devletine karşı kanun dışı eylemlere başlamıştı. Bu eylemlerinde de Talabani aşireti Avukat Celal’e destek vermedi.

Bu sırada bütün dünyada Molla Barzani Kürtçülük hareketinin lideri olarak tanındığından; Celal Talabani, Molla Mustafa Barzani’ye giderek beraber çalışmayı teklif etti.

Talabani’nin parti kurması ile birlikte Irak’taki bütün Kürt entelektüeller bu partiye girmişlerdi. Bunun sebebi de 1958’e kadar Irak’ta Kürt-Arap ayrımı yoktu. Hatta Irak’ın 14 valisinden 6-7’si Kürt asıllı idi. Ayrıca, ordu içinde her rütbeye ulaşma imkanları da vardı. En yüksek kumandanlar arasında Kürt ve Türkleri görmek mümkündür. 1958’den itibaren devletin Arap ırkçılığını esas alması sonucu devlet dairelerinde görev verilmesi sırasında Arap olup olmadığına bakılmaya başlanıldı. Devlet dairelerinden çıkarılan Kürt münevverleri bu sebeple Talabani’nin partisine girmeye başladılar. Bunların Molla Barzani’nin liderliğinde birleşmeleri ile hareket kuvvetlendi. Irak siyasi yönetiminin kuvvetleri ile giriştikleri çete savaşlarında güçlerini göstermeye de başladılar. Hükümet güçleri, Kürtçülük hareketine yardım etsin-etmesin birçok köyü yakıp yıktı. Birçok masum insan öldü, ki bu haksız ve zalimane tutum durum, bölgede Kürt hareketini desteklemeyenleri de hareketin içine soktu.

Barzani ile sürekli çatıştı; çünkü…

Irak’ın bölgedeki Arapları kışkırtmalarına misilleme olarak İran’ın da etkili bir aktör olarak devreye girmesi Talabani’nin başkaldırı hareketinde öne çıkmasını sağlayan etkenlerden biri oldu. Hitabetinin ve ikna kabiliyetinin iyi olması sebebiyle birçok lideri etrafına topladı. Halk arasında efsane şahıs haline geldi. Hatta, Kürt kadınları en güzel elbiselerine ‘Mam Celal-Celal Amca’ ismini veriyorlardı.

1963’te Baas ihtilali olunca Kürtlerle anlaşma yapıldı. Toplantıların tamamında Kürtleri Celal Talabani temsil ediyordu. Yapılan anlaşma sonucu, Irak bir kanun ile Kürt bölgesine kısmi özerklik veriyordu. Bu, ancak bir yıl devam etmiş, Baas Partisi bu kanunu iptal ederek, bölgedeki hakimiyetini sürdürmeyi esas almıştır. Bu sırada, Kürt hareketinin yönlendirilmesi ve amaçları konusunda Molla Barzani ile Celal Talabani’nin arası açıldı. Talabani, Kürtlerin Irak’tan ayrı müstakil Kürt devleti kurmalarını istiyordu. Tabii bu devletin yapısı sosyalist rejime dayalı olacaktı. Bunu sağlamak için de Irak Komünist Partisi ile işbirliğine gidilmesini istiyordu. Molla Mustafa Barzani’nin fikri ise çevredeki bütün devletlerin müstakil Kürt devletinin kurulmasına izin vermeyeceklerini, bu sebeple en iyi yolun Irak Devleti içinde özerk bir Kürt bölgesi olarak kalmak olduğu yolunda idi. Kendisi hafız olan Molla Barzani, komünist ve sosyalist rejim esasını kabul etmiyor; daha önce kendisinin bulunduğu Rusya’dan örnekler vererek müstakil Kürt devleti fikrini reddediyordu.

Bu fikir ayrılığı sebebiyle Celal Talabani, İran’a gitmek zorunda kaldı. Bir süre sonra Talabani, Irak Baasçıları ile anlaşarak Bağdat’a dönerken, yanındaki Kürt güçleri, Baasçılarla birlikte Molla Barzani’ye karşı savaşmaya başlayacak, böylece Kürt hareketi ikiye bölünmüş olacaktır. Bu durumdan istifade etmek için pusuda bekleyen Irak Baas Partisi, Talabani’yi yok etmenin yollarını aramış, birkaç adamı bu yolda suikaste uğramış olmasına rağmen Talabani, bu tuzaklardan kurtulmayı başarmıştır. Söz konusu gelişme Talabani’yi tekrar Molla Barzani’nin kucağına itmiş, onunla işbirliğine sevk etmiştir. (1970)

1975’ler civarında Kürt hareketinin tekrar canlılık kazandığını görüyoruz. Bu dönemde Saddam yönetimine karşı sağlanan başarılar Baas iktidarını da zora sokacaktır. Ancak Saddam’ın diğer Arap ülkelerinin de yardımı ile Kürtleri destekleyen İran şahı ile Cezayir’de bir araya gelmesi yine sıkıntılı bir süreci başlatacaktı. (1975)

Kürtlere İran’ın desteğini kesen Saddam kuvvetleri bu dönemde Kürtlere baskılarını artırdı. Molla Mustafa Barzani de etrafı ile birlikte 1981 yılında öldüğü ABD’ye göç etti. Baas Partisi bir kısım Kürtleri affetti, bir kısmını idam etti. Kürt halkının büyük kısmını da Güney Irak’ta mecburi iskana tabi tuttu. Kürtlerden kalan yerlere de Arapları yerleştirdi. Böylece bölgede çok az Kürt kaldı.

İran-Irak harbi sırasında Talabani gizlice Irak’a döndü. Kürt hareketini geliştirmek istedi. Ancak, bölgede kalan Kürtlerden beklediği yardımı göremedi. Yine de faaliyetlerine devam etti. Bu hareketi tamamen silmek isteyen Saddam, İran saldırıyormuş gibi gösterip Irak uçakları ile Kürt köylerini bombalıyordu.

Ve devlet başkanlığına doğru…

1987 yılında Süleymaniye şehrindeki şeker fabrikasını bombalamak isteyen 2 uçaktan biri düşürülünce Saddam’ın oyunu anlaşıldı. 1988’de Türkiye’ye ‘PKK merkezleri’ diye sivil hedefleri göstererek bombalatmak istedi. Ancak Türkiye, bunun farkına vardı. Bir daha Saddam’a inanmadı. Bu hadiseler, Talabani’ye yardımcı olmayan bölgedeki Kürtleri de harekete yaklaştırdı.

Irak’ın Kuveyt’e saldırısı sırasında Talabani ve Kürt hareketi yine ön saflarda görünmeye başladı. Bilhassa İngiltere’nin desteği ile hareket eden Talabani, Irak’ın işgalinin ilk günlerinde Irak’ı içeriden vurabileceklerini iddia ederek siyasi ve maddi büyük yardımlar almayı başarmış, siyasetini ve çizgisini bu strateji üzerinde sürdürmeye devam etmiştir. ‘Müstakil Kürt devleti’ fikrinden vazgeçerek ‘özerk Kürt bölgesi’ fikrini kabul ettiğini belirtmeye başlayan Talabani’nin bu söylemi etkili olmuştur.

Bu yolda ABD ve İngiltere tarafından istenilen çalışmaları yaptı. Şam’da ve Paris’te Irak muhalefetini topladı. S. Arabistan’a giderek Suudi yetkililerle görüşmelerde bulundu. Yıllardır sosyalist olmasını istediği Kürtçülük hareketine yeni bir veçhe vermeye çalıştı. “Talabani-Barzani mücadelesi de son 30 yıldır Irak Kürtlerinin siyasi hayatında baskın güç oldu. İki lider, Kuzey Irak’ta söz sahibi olmak için zaman zaman çatıştı. Saddam’ın Kuveyt’i işgal etmesiyle başlayan 1991 Körfez Savaşı ve Kuzey Irak’taki Kürtlerin merkeze karşı ayaklanmalarıyla Celal Talabani’nin siyasi hayatında yeni bir dönem başladı. Kuzey Irak’ta Batılı devletlerin müdahalesi ile güvenli bölgelerin kurulmasının ardından Kuzey Irak’ta 1992 yılında yapılan seçimlerle KYB-KDP ortak yönetimi kuruldu. 1994’te iki parti arasındaki görüş ayrılıkları sebebiyle çatışmalar oldu. ABD ve İngiltere’nin girişimiyle iki parti arasında yapılan görüşmeler sonucunda 1998’de Washington’da barış anlaşması imzalandı…” (Hürriyet-06.04.2005)

Irak meclisi “Irak Kürdistan Yurtseverler Birliği” lideri Celal Talabani’yi, Irak devlet başkanlığına seçti. Talabani’nin yardımcılıklarına ise Sünni Gazi el-Yaver ve Şii Abdül Mehdi getirildi. 275 sandalyeli mecliste milletvekillerinin 227’si Talabani ile 2 yardımcısı lehinde oy kullanırken 30 oy, başka rakibi olmayan bu üç adayı protesto etmek amacıyla boş çıktı.

Talabani’nin devlet başkanı seçilmesiyle Irak ve Arap ülkeleri tarihinde ilk kez bir Iraklı Kürt, devlet başkanlığına seçilmiş oldu. Böylece; 30 yıllık bir mücadelenin sonunda; Talabani, ABD ile yaptığı işbirliğinin neticesi olarak Irak devlet başkanlığı makamına oturdu..Talabani 3.dönem Cumhurbaşkanlığını devam ettirdi. Talabani, çete savaşları ile başlayan bu mücadeleyi taçlandıran bir noktaya geldi.

Yazar: Muzaffer Deligöz

Aslen Kastamonu/Araç’lı olan Muzaffer Deligöz, 25.05.1940 tarihinde doğdu. Orta Okulu Araç’ta, Liseyi Kastamonu’da bitiren Muzaffer Deligöz, 1960 yılında Ankara Hukuk Fakültesine kaydoldu. Bu sırada Ankara’da gazeteciliğe başladı. 1963 yılında “İHLAS”, “Kitap Dünyası” “UHUVVET” Gazetelerinde görev aldı. Daha sonra 1964 de İzmir’de “ZÜLFİKAR” Gazetesinde çalıştı. Bu sırada Korgeneral Faruk Güventürk hakkında yayınladığı yazılar sebebiyle 3 ay Cezaevinde kaldı. Generaller, Muzaffer Deligöz’ü Hukuk Fakültesinde öğrenci olmasına rağmen askere sevk ettirdi. Bu sebeple askerliğini Yedek Subay Öğretmen olarak Turgutlu’da yaptı. Askerlik sırasında İlahiyat Fakültesine kaydoldu. Askerlik sonrası Ankara’ya gidince; İstanbul’da yayınlanan “İTTİHAD” Gazetesinin önce meclis muhabirliğini, daha sonra da Ankara Büro Şefliği yaptı. 1968 de İstanbul’a yerleşerek, İttihad Gazetesinin Yazı İşleri Müdürlüğü görevini üstlendi. 1968 Haccında İttihad Gazetesinin Türkçe/Arapça Nüshasını Mekke’de neşrederek bir ilke imza attı. İttihad Gazetesindeki ihtilaflar sebebiyle gazeteden ayrılınca, ”Doğu Haber Ajansı- Eastern News Agency” adıyla Ortadoğu haberleri Türk Basınına veren bir Haber Ajansı kurdu (1970). Kesintilerle devam eden ajans halen Ortadoğu’dan Ekonomik haberler vermekte. 1968 de Milli Türk Talebe Birliğinin Basın-Yayın Müdürlüğünü de yapan Muzaffer Deligöz, görevde kaldığı sürece “Milli Gençlik Dergisi”ni de yayınladı. 1971 de Diyanet İşleri Başkanlığı Basın Bürosunda görev alan Muzaffer Deligöz, “Diyanet” Dergisi ile “Diyanet” Gazetesinin ilk çıkışlarında görev aldı. 1973 de yayın hayatına giren “Milli Gazete”nin kuruluşunu ve İlk Yazı İşleri ve Genel Yayın Müdürlüğünü yaptı. 1981 tarihinde Suudi Arabistan’a giden Muzaffer Deligöz, 1981-1992 yıları arasında Suudi Tanıtma Bakanlığının ve Türk Elçiliğinin akredite ettiği gazeteci olarak çalıştı. Bu süre içinde; İslam Haberler Ajansının Türkiye temsilcisi ve Doğu Haber Ajansı olarak İslam Ülkeleri haberlerini Türk gazetelerine gönderdi. Yine bu süre içinde Türk için Hac süresinde yayınlanan “TÜRKÇE GAZETE” yi 6 yıl Türkçe olarak çıkardı.. 1992 yılında Türkiye’ye döndükten sonra çeşitli çalışmalar yapan Muzaffer Deligöz; 6 yıl “ÜSKÜDAR Fm” Radyosunun Danışmanı, 1 yıl da “Radyo Çağ”ın Genel Müdürü olarak görev yaptı.

“Ayrılıkçı Liderlikten Devlet başkanlığına Yükselen TALABANİ Öldü..” için 14 yorum

  1. My wife and i felt really happy when John could carry out his preliminary research from your precious recommendations he gained from your own web pages. It is now and again perplexing just to be making a gift of key points which usually many people have been trying to sell. And we all recognize we have the writer to appreciate because of that. All of the illustrations you have made, the easy web site navigation, the friendships you will make it possible to create – it’s got mostly unbelievable, and it’s assisting our son and us reckon that this matter is entertaining, and that’s exceedingly fundamental. Many thanks for the whole lot!

  2. I actually wanted to compose a simple comment to express gratitude to you for all of the fantastic strategies you are placing at this site. My time-consuming internet search has at the end of the day been paid with professional content to share with my friends and family. I ‘d tell you that many of us visitors are really endowed to live in a decent network with very many awesome individuals with helpful solutions. I feel rather grateful to have encountered your web pages and look forward to really more fabulous moments reading here. Thank you once again for everything.

  3. Thanks a lot for providing individuals with a very splendid opportunity to read in detail from this website. It can be very great and as well , stuffed with a lot of fun for me personally and my office friends to search your blog a minimum of 3 times per week to study the fresh guidance you have got. Of course, I am also always motivated with the attractive tactics served by you. Certain 3 facts in this posting are essentially the most impressive we have ever had.

  4. I am also writing to make you know of the cool experience our princess obtained browsing your blog. She even learned too many issues, including what it’s like to have an amazing teaching character to let most people just know just exactly a number of advanced subject areas. You really surpassed her expectations. Many thanks for supplying these practical, trusted, explanatory and even unique thoughts on that topic to Janet.

  5. Thank you a lot for giving everyone an exceptionally splendid possiblity to read from this web site. It’s always very enjoyable and as well , packed with amusement for me personally and my office peers to search your site on the least 3 times in a week to see the fresh secrets you have got. And definitely, I’m also always happy considering the unbelievable guidelines you serve. Selected 3 areas on this page are basically the most efficient we have ever had.

  6. I and also my buddies were found to be looking at the nice tactics from your web page and the sudden came up with a terrible feeling I never expressed respect to the site owner for them. Most of the women appeared to be as a consequence very interested to read them and have now clearly been tapping into those things. Thanks for simply being really kind and then for utilizing such notable subject matter millions of individuals are really wanting to be informed on. My personal sincere apologies for not saying thanks to sooner.

  7. I definitely wanted to post a quick remark to be able to appreciate you for those wonderful tips and tricks you are giving on this site. My long internet lookup has now been rewarded with awesome knowledge to talk about with my friends. I would assume that many of us visitors are really fortunate to exist in a superb network with very many perfect professionals with helpful techniques. I feel pretty blessed to have discovered your entire website page and look forward to so many more excellent minutes reading here. Thanks a lot once again for everything.

  8. Needed to put you a bit of word just to thank you very much again just for the incredible techniques you’ve provided above. It was so generous with you to make extensively all that numerous people could possibly have offered for sale as an electronic book to end up making some dough on their own, chiefly since you might well have done it in the event you wanted. Those inspiring ideas additionally served like the easy way to comprehend most people have similar eagerness similar to my very own to understand many more in regard to this condition. Certainly there are some more enjoyable opportunities in the future for individuals who look into your blog post.

  9. My spouse and i felt now cheerful that John managed to conclude his researching using the ideas he had through the weblog. It’s not at all simplistic to just find yourself handing out guidance which some other people may have been trying to sell. And now we grasp we’ve got the writer to be grateful to for this. The most important illustrations you have made, the straightforward website navigation, the friendships you help foster – it is most astounding, and it’s really facilitating our son in addition to the family consider that that issue is amusing, and that is highly important. Thanks for everything!

  10. My spouse and i have been now delighted Michael managed to finish off his investigation because of the ideas he came across when using the web pages. It is now and again perplexing to just continually be freely giving ideas which usually most people have been making money from. We really already know we need you to be grateful to for this. The most important explanations you’ve made, the easy website menu, the relationships your site help to foster – it’s got many impressive, and it’s really helping our son and our family consider that the issue is thrilling, and that’s wonderfully fundamental. Many thanks for the whole lot!

  11. Needed to draft you that bit of remark to be able to give many thanks over again just for the striking tips you’ve shared in this article. It was so extremely open-handed with people like you to make unhampered just what many individuals would have distributed as an ebook to end up making some profit on their own, precisely seeing that you might well have tried it if you desired. These good ideas also acted to be the easy way to be sure that many people have the same dream much like mine to understand a little more with regard to this issue. I’m sure there are lots of more pleasant moments up front for those who looked over your blog post.

  12. I would like to show my appreciation to the writer just for bailing me out of this particular circumstance. Just after surfing around throughout the world wide web and meeting strategies that were not productive, I was thinking my life was done. Living devoid of the solutions to the difficulties you have sorted out all through your guide is a serious case, as well as the kind which could have in a wrong way affected my career if I had not discovered your blog. Your good skills and kindness in dealing with everything was very helpful. I’m not sure what I would’ve done if I had not come across such a stuff like this. I can at this moment look forward to my future. Thanks for your time so much for the specialized and sensible help. I will not hesitate to recommend your blog to any individual who would like guidance about this problem.

  13. My husband and i felt now lucky Peter managed to complete his homework while using the precious recommendations he was given in your site. It is now and again perplexing to just continually be giving away techniques which the rest might have been making money from. And now we keep in mind we have got you to be grateful to for this. Those illustrations you have made, the straightforward site navigation, the friendships your site make it easier to engender – it’s most powerful, and it is making our son and our family consider that that subject matter is cool, which is certainly wonderfully vital. Thank you for the whole thing!

  14. I precisely had to appreciate you once again. I do not know what I could possibly have implemented in the absence of the ways discussed by you regarding such theme. Previously it was an absolute frustrating scenario in my opinion, but viewing the very professional approach you processed it forced me to jump over gladness. Now i’m happier for your help and thus hope that you recognize what a great job that you are undertaking educating other individuals using your blog post. I am certain you haven’t got to know any of us.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.